میانکاله

محمد بهرامی

 
نویسنده : محمد بهرامی عبدالملکی - ساعت ۱٠:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱/٢٢
 

معرفی اجمالی شبه جزبره ی میانکاله

شبه جزیره ی میانکاله در بخش جنوب شرقی دریای خزر و شمال شرق شهرستان بهشهر واقع شده است. مساحت آن 68800هکتار و ارتفاع آن 20 متر پایین تر از سطح دریای آزاد است. این زیستگاه مجموعه ای از شن زارهای ساحلی، اراضی باتلاقی، آبگیر، مناطق جنگلی با پوشش درختچه های گز، تپه های شنی، جنگل انارستان، بوته های تمشک و سازیل است.
کل منطقه با وسعت 97200 هکتار در تاریخ 12/8/1348 به عنوان " منطقه ی حفاظت شده " تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در آمد. در تاریخ 21/5/1353 به دلیل دارا بودن ویژگی هایی چون جذب گونه های نادر و در معرض خطر انقراض پرندگان آبزی مهاجر، ارزش های آبزی پروری به خصوص در جهت تکثیر طبیعی و زاد و ولد ماهی کپور و کلمه، همچنین جاذبه های طبیعی خاص به " پناهگاه حیات وحش " ارتقاء یافت. شبه جزیره ی میانکاله، خلیج گرگان و آب بندان لپوزاغمرز در همین سال به عنوان تالاب های بین المللی کنوانسیون رامسر با وسعت 100000 هکتار به ثبت رسیدند. پناهگاه حیات وحش میانکاله با وسعت 68800 هکتار در سال 1355 از سوی یونسکواعتبار نامه ی شبکه ی " ذخیره گاه های زیستکره " جهان را دریافت کرد. این تالاب همچنین به عنوان منطقه ای مهم برای پرندگان توسط سازمان بین المللی حیات پرندگان شناسایی شده است. در این منطقه 126 گونه پرنده آبزی گزارش شده است که 40 گونه از نظر بین المللی دارای اهمیت بوده و از کانون های زادآوری اگرت، حواصیل، پرستو و گلاریول در فصل تابستان حمایت می کند. علاوه بر پرندگان می توان به پستاندارنی از قبیل شغال، گراز، گربه جنگلی و فک دریای خزراشاره کرد.
اما جزیره ی آشوراده که در منتهی الیه شرق شبه جزیره ی میانکاله و در شمال شرقی خلیج گرگان واقع گردیده است، بخشی از پناهگاه حیات وحش میانکاله با همان اختصاصات منحصر به فرد می باشد که پس از کشمکش های فراوان و تصمیمات اخیر دولت، به سازمان مناطق گردشگری واگذار گردید. ماجرا بدین ترتیب بود که بنیاد علوی ( وابسته به بنیاد مستضعفان و جانبازان ) در سال 1382 مدعی مالکیت 1960 هکتار از اراضی شبه جزیره میانکاله و جزیره آشوراده شد. در آذر ماه سال 1383 نیز علیرغم حاکمیت سازمان حفاظت محیط زیست بر مناطق حفاظت شده، بنیاد علوی 380 هکتار از اراضی جزیره ی آشوراده را با قیمت 19 میلیون تومان! ( در واقع با ارزش هر متر مربع 5 تومان یا 50 ریال ) به سازمان مناطق گردشگری واگذار کرد. این در حالی است که بر طبق اصل 45 قانون اساسی تالاب، جنگل ،مرتع و . . . در زمره ی انفال است. همچنین در ماده 31 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع ( مصوب 14/3/1354 ) و همچنین ماده 16 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست ( مصوب 28/3/1353 ) مالکیت کلیه ی املاک متعلق به دولت در محدوده ی مناطق حفاظت شده و تالاب ها در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد و این سازمان حتی حق واگذاری آنها را ندارد. حال چگونه این اراضی توسط بنیاد علوی به سازمان مناطق گردشگری واگذار شده، معلوم نیست.
اطلاعات ارائه شده در سایت سازمان مناطق گردشگری با نشانی اینترنتی www.tao.ir حاکی از آن است که این سازمان به دنبال ایجاد سه شبکه ی " دهکده ی جهانگردی " با محورهای کویر، زاگرس و البرز می باشد. بنابراین با توجه به تعریف مشخصی که سازمان مذکور از دهکده و شبکه ی دهکده ی جهانگردی ارائه می دهد، تخریب محیط زیست تنها به محدوده ی جزیره ی آشوراده ختم نمی شود. علاوه بر این، در سایتی که با نشانی اینترنتی www.ashooradeh.com توسط سازمان گردشگری راه اندازی شده است، 5 دهکده با عناوین ماهی، درنا، صدف، پروانه و حلزون برای طراحی، ساخت و اجرا در جزیره ی آشوراده در نظر گرفته شده و در هر کدام امکانات خاصی طراحی گردیده است. بدیهی است آگاهی و تنویر افکارعمومی به منظور حفاظت از محیط زیست با آموزش مستقیم در طبیعت نتیجه ی بهتری خواهد داشت اما این امر منوط به رعایت استانداردهای خاصی است که منجر به دخالت کمتر در محیط زیست و استفاده از تکنولوژی های سازگار با طبیعت می شود نه ایجاد هتل، رستوران، سایت های ورزشی و . . . آن هم در منطقه حفاظت شده و به منظور رفاه حال طبیعتگردان. اگر همان طور که در سایت سازمان مناطق گردشگری ذکر شده است یکی از ارزش های برنامه های سازمان مذکور حفظ محیط زیست و توسعه ی پایدار باشد، مساله ی فوق این امر را نقض می کند هر چند در روند پروژه( بنا بر اظهارات مسولان سازمان گردشگری ) یک مشاور خارجی و معمار طبیعت گرا حضور داشته باشد.آماری که سازمان مناطق گردشگری در خصوص تعداد بازدیدکنندگان در محور البرز ( جزیره ی آشوراده در این محور واقع شده است )پیش بینی می کند، 20 میلیون نفر در سال و حتی بیشتر از دو محور دیگر می باشد و با این وضع تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل!
اما مهمترین مساله ای که این امر و کاهش مساحت پناهگاه حیات وحش میانکاله در پی خواهد داشت، تقلیل وتخریب زیستگاه است؛ یعنی وقوع مهمترین عامل نابودی گونه ها در جهان. بنابراین به نظر می رسد باز هم خود را حاکم بر طبیعت دیده ایم نه جزئی از آن.


 
comment نظرات ()